2011

Rhan 1 – 2011

 

Wrth i flwyddyn newydd wawrio ar waith BanglaCymru daeth diwedd ar gyfres o driniaethau i’n claf llosg cyntaf . Dechreuodd ein cydlynydd meddygol, Dr Jishu drin bachgen bach pedair oed o’r enw Sabbir ddiwedd y flwyddyn. Pan oedd Sabbir yn flwydd oed cropiodd i’r man lle coginia’i fam ac wrth geisio codi’i hun rhoddodd ei law mewn padell llawn hylif poeth oedd yn ffrwtian ar y tán. Llosgodd ei law yn alaethus ac aeth ei fam á’r truan at gau feddyg oedd yn rhatach na’r meddyg cydnabyddedig. Cafodd driniaeth iselradd gan hwnnw a’i adael mewn poen melltigedig am wythnosau. Anodd yw dirnad y fath adfyd a chystudd ddioddefodd y crwtyn. Ymhen amser crebachodd a chaeodd ei law yn garn o gnawd ac asgwrn diwerth.

Trychineb yw hi i unrhyw un fod yn anabl ym Mangladesh. Sut all plentyn ennill bywoliaeth heb allu defnyddio ei ddwy law? Llafurwr yn ennill punt y dydd yw ei dad, ac ni allai fyth dalu am driniaeth feddygol o unrhyw ansawdd i’w fab. Erbyn hyn da yw gallu dweud fod y driniaeth a gynhwysai cyfres o impio croen a sythu esgyrn wedi bod yn llwyr lwyddiannus. Dyna roi bywyd newydd i blentyn arall ym Mangladesh.

Pictures of 2011

Y tro hwn, ar ddechrau’r flwyddyn aeth tîm meddygol BanglaCymru dan arweinyddiaeth yr Athro Dr Salek i le o’r enw Noahkali; o’i gyfieithu, ‘Y Gamlas Newydd’. Mae’r lle hwn yn agos i arfordir Bae Bengal nepell o aber yr afon Ganges. Dyma le sydd wedi dioddef trychinebau naturiol ac erchyllterau dynol difrifol yn ystod yr hanner canrif ddiwethaf, ond roedd BanglaCymru yna i gynnig gobaith, gwellhad ac adferiad i’w dinasyddion lleiaf ffodus. Un stori nodweddiadol oedd stori Tahmina; merch bymtheg oed, er na wyddai ei hoed i sicrwydd fel y mwyafrif o’r plant a ddaeth am driniaeth. Roedd yn gwbl anllythrennog, ond soniodd ei bod wedi cael dechrau ysgol a bod ei rhieni wedi bod yn frwd iddi ddysgu. Fodd bynnag, oherwydd ei gwefus hollt arswydus aeth ei dyddiau ysgol cynnar yn ddyddiau o wawd a dirmyg a gwrthododd ddychwelyd ar ôl ychydig ddyddiau. Yn ystod yr wythnos yn Noakhali cafodd Tahmina a 63 claf arall gyfle i ddechrau bywyd newydd oherwydd caredigrwydd cefnogwyr BanglaCymru. Mae’r cyfanswm bellach yn syfrdanol 315 a hynny mewn cyn lleied o amser.

 

Rhan 2 – 2011

Daeth Ebrill â chyfle arall i dîm meddygol BanglaCymru newid bywydau. Y tro hwn aeth y criw i ardal fechan o’r enw Tangail sy’n perthyn i ranbarth Dhaka yng nghanol Bangladesh. Ardal o’r un maint ag Ynys Môn yw’r ardal hon, ond yn lle bod ganddi boblogaeth o ddeg a thrigain mil fel sydd gan ein hynys ni mae gan Tangail boblogaeth Cymru gyfan, sef 3.4 miliwn! Mae yma gyfundrefn o afonydd sy’n wyth�en o lesâd i’r ardal, ond yn ystod y tymor glawogydd yn troi’n felltith. Amaethyddiaeth yw prif ddiwydiant yr ardal a physgota a gwehyddu hefyd yn gyffredin. Yn gyffelyb i weddill y wlad dim ond 29% o boblogaeth yr ardal sy’n llythrennog.

Llogwyd theatr lawdriniaethau’r ysbyty lleol; ysbyty nodedig o dlawd, ac felly rhaid oedd cludo lliaws o gyfarpar meddygol hanfodol i hwyluso’r gwaith. Daeth tua chant a hanner o gleifion i gael eu gweld ond dim ond 56 ohonynt oedd yn gleifion hollt, sef priod genhadaeth y tîm meddygol. Ond, yn ôl yr arfer, cyfeiriwyd y rhai a siomwyd at sefydliadau ac elusennau eraill fyddai’n gallu cynnig cymorth, ac er i 13 o gleifion hollt hefyd gael eu siomi am amrywiol resymau rhoddwyd cyfarwyddiadau iddynt hwy a’u rhieni i deithio i ganolfannau eraill i gael eu trin yn nes ymlaen. Felly, dewiswyd y rhai oedd yn ddigon iach a chryf i gael y lawdriniaeth fyddai’n newid eu bywydau.

Un ohonynt oedd Fahima . Merch bymtheg oed oedd yn dioddef o wefus a thaflod hollt oedd hon. Ei mam a fynegodd ei phrif bryder sef bod gobaith iddi briodi’n fuan dim ond iddi gael y ddwy lawdriniaeth. Dyma oedd un o amodau’r darpar wr. Eglurwyd iddi ei bod yn anarferol i geisio cyweirio’r daflod i un o’i hoedran hi oherwydd y perygl o fethu â rheoli’r gwaedu, a hefyd, y byddai cyweirio’r wefus yr un pryd â’r daflod yn gallu bod yn risg. Fodd bynnag, crefodd y fam ar i Dr Salek a’r criw gyflawni’r cyfan gan ddweud y byddai’r risg honno’n llai na’r risg o fethu â phriodi a byw bywyd aflwyddiannus ac anhapusrwydd. Bu’r cyfuniad anarferol o driniaethau’n llwyddiant ac aeth y ddwy adre i ddechrau trefnu’r briodas!

Pictures of 2011

Fahima cyn y lawdriniaeth | Fahima yn yr uned adferiad

Llwyddiant mawr oedd y ‘gwersyll hollt’ hwn eto, a diolch i garedigrwydd cefnogwyr BanglaCymru fe roddwyd llawdriniaeth lwyddiannus i 43 o ‘gleifion hollt’ ardal Tangail. Mae’r cyfanswm ers Hydref 2008 erbyn hyn yn 359, a gwn bod diolch y cleifion a’r tîm meddygol i’r Cymry am eu helusengarwch yn un gwir ddidwyll.

 

Rhan 3 – 2011

 

Tros fawnogydd anhygyrch Rhanbarth Rajshahi y teithiais am yr eildro gyda thím meddygol BanglaCymru. Taith hirfaith a hunllefus oedd hi i gyrraedd ysbyty tref Rajshahi lle trefnwyd ein ‘gwersyll hollt’. Un cymhwyster sydd ei angen ar yrwyr Bangladesh a hwnnw yw’r gallu i dorri holl reolau’r ffordd fawr bob dwy filltir ar gyflymdra brawychus. Lladdir chwe pherson ar ffyrdd Bangladesh bob awr, ond diolch i’r drefn ni chynhwyswyd ni yn yr ystadegau hyn!

Union flwyddyn yn ôl daethom yma o’r blaen a thrin nifer helaeth o gleifion. Roedd y fenter mor llwyddiannus bryd hynny fel y cawsom ein gwahodd drachefn i weld lliaws o gleifion newydd. Roedd si ar led bod nifer fawr o gleifion posib wedi cofrestru. Doedd hyn, yn naturiol ddim yn golygu y byddai pob un ohonynt yn cael eu trin. Rhai o’r rhesymau am wrthod yw diffyg maeth ac angen cryfhau’r claf a babanod rhy ifanc i wrthsefyll llawdriniaeth ond nodir eu manylion er mwyn cynnig triniaeth iddynt rhyw dro eto. Hefyd gwelwn gyflyrau nad ydynt yn wefus a thaflod hollt a’r cleifion hynny’n cael eu cynghori i ymweld ag arbenigwyr mewn meysydd amgen, ac ambell i gyflwr hollt mor astrus nes bod angen ei drin yn Dhaka pan ddaw’r arbenigwr byd-eang, Dr Sommerlad ar ei ymweliad blynyddol. Mae wyneb hollt yn hytrach na gwefus neu daflod hollt yn gyflwr gwirioneddol ddychrynllyd yng ngwir ystyr y gair ac yn ystod ein cyfod yn Rajshahi gwelsom dri ohonynt. Llwyddasom i roi llawdriniaeth i ddau ac fe gyfeirir y llall at Dr Sommerlad. Ond, yn athrist, gwelwn un neu ddau druan na ellir cynnig unrhyw fath o driniaeth iddynt oherwydd difrifoldeb diobaith eu hamrywiol gyflyrau.

Un a ddaeth â baban bach i’n gweld oedd nain a’i wyr bychan. Yn ddagreuol soniodd am ei mab a’i wraig a drigai gyda hi yn nhref Rajshahi. Pan aned y baban â’r wefus hollt, yn ei dychryn, diflannodd y fam gan adael ei newydd-anedig, ac ni fu sôn amdani fyth wedyn: ‘melltith y mamau’ hollt! Penderfynodd y nain fagu’r plentyn â’r holl gariad a feddai.

Pictures of 2011

Y nain a’i wyr bach | Y ddau’n gadael ar ôl y driniaeth

Ni all neb ddirnad gwaith diflino’r llawfeddygon a gweddill y tím yn ystod cyfnod y ‘gwersyll’. Yr Athro Salek oedd yn arwain, gyda Dr Jishu (ein cydlynydd), Dr Janaed, Dr Rupon yn lawfeddygol cynorthwyol a Dr Shalhem yr anethtegydd a phedwar o fechgyn OT (Theatr Llawdriniaethau). Y rhan fwyaf o’r amser roedd tri bwrdd llawdriniaeth ar waith a rhai o’r llawdriniaethau mwy cymhleth yn cymryd mwy na tua thair awr i’w perfformio, a’r rhai hawsaf yn cymryd awr. Ond yr hyn sydd fwyaf hynod yw’r oriau hirfaith y bu’r tím yn gweithio’n ddyddiol. Roedd y gwaith yn dechrau’n brydlon am 9.00 yb a’r cynharaf iddynt gau drws y theatr oedd 1.00 y bore canlynol. Dyma fu’r patrwm am chwe diwrnod dirwgnach!

Datblygiad o bwys yn ystod f’arhosiad y tro hwn oedd trefniadau a wnaeth Dr Jishu, ein cydlynydd ag ysbyty lleol yn Chittagong i leoli Uned BanglaCymru yno’n barhaol. Wrth i enw BanglaCymru fynd ar led yn ardal Chittagong cyfeirir cleifion ato i’r ysbyty hwn. Perfformiodd lawdriniaethau cyn gadael am Rajshshi a disgwylir y bydd cleifion hollt a llosg yn dod ato’n rheolaidd maes o law. Felly,o hyn ymlaen bydd cyfuniad o lawdriniaethau rheolaidd lleol yn Chittagong a gwersylloedd hollt mewn gwahanol ardaloedd ym Mangladesh yn digwydd.