2014

Rhan 1

Blwyddyn gythryblus iawn fu hi ym Mangladesh llynedd a’r heldrin yn gwaethygu o fis i fis nes cyrraedd uchafbwynt ddechrau’r flwyddyn pan gynhaliwyd etholiad cyffredinol. Un o dactegau’r ‘Jammat e Islami’, sef carfan fechan fu’n benboeth yn cefnogi’r wrthblaid i drechu’r gyfundrefn oedd galw am ‘hartals’ sef streiciau cyffredinol oedd yn cynnwys atal trafnidiaeth drwy daflu bomiau tân at fysiau a cherbydau cyhoeddus. Lladdwyd cannoedd o deithwyr yn ystod yr ymgyrch anwar hon. Rhybuddiais Dr Jishu, ein cydlynydd meddygol i beidio â mentro gyda’n tîm meddygol i dramwyo’r ffyrdd  peryglus yma felly bu raid canslo dau ‘wersyll hollt’ a drefnwyd. Erbyn hyn mae’r sefyllfa wedi tawelu ac felly daeth yr amser i deithio a chynnal sesiynau llawdriniaethau eto.

Fodd bynnag, prin yr effeithiodd yr ‘hartals’ ar waith Canolfan Gofal Iechyd BanglaCymru, ac erbyn hyn mae dros 700 o gleifion wedi croesi’r rhiniog i gael eu gweld gan Dr Jishu. Yn eu mysg daeth naw o gleifion hollt lleol. Un ohonynt oedd baban bach pum mis oed o’r enw Nur Nabi. Gwaith tad Nur, Morshed yw gyrru rickshaw sef un o swyddi mwyaf israddol Bangladesh. Gweithiai’r fam mewn ffatri gwneud dillad ond bu raid iddi roi’r gorau i’w gwaith ar ôl geni Nur felly prin iawn oedd eu henillion. Pan glywodd y teulu am enedigaeth baban hollt dechreuodd llawer ohonynt ymbellhau oherwydd y gwarth y tybient a ddaeth i’w rhan. Trefnwyd i Morshed a’i wraig i fynd â Nur i weld ymgynghorydd meddygol ond cadarnhawyd yr ofn oedd yn eu calonnau sef na allent fyth dalu’r fath gost am y driniaeth. Un diwrnod sylwodd Morshed ar arwydd BanglaCymru wrth yrru ei rickshaw ac aeth i weld Dr Jishu. Mawr oedd ei lawenydd pan ddeallodd y gallai Nur gael ei driniaeth a hynny am ddim! Bu’r llawdriniaeth yn llwyddiant a llawenydd ei rieni’n ddigyffelyb. O fewn ychydig ddyddiau roedd Morshed wedi dod â dau glaf hollt arall i’n canolfan!  Un ohonynt oedd un o’i gydweithwyr a’r llall oedd menyw y digwyddodd daro arni ar y stryd pan welodd gyflwr erchyll ei hwyneb.

Picture of patientsMorshed a’i deulu                    Nur cyn ac yn union ar ôl ei lawdriniaeth

I barthau deheuol Bangladesh yr aeth Dr Jishu a’i dîm meddygol i gynnal dau ddiwrnod o ‘wersyll hollt’ar Chwefror 25ain. Oherwydd cyfyngder amser rhentu theatr lawdriniaethau’r ysbyty lleol bu raid iddo a’i gydweithwyr weithio oriau hirfaith i berfformiodd 22 o lawdriniaethau llwyddiannus a mawr yw ein diolch iddynt. Erbyn hyn mae’r cyfanswm wedi cyrraedd 769.

 

Rhan 2

Ar ôl treulio tridiau yn ymgynefino â thymheredd yn y 40egau (y poethaf ym Mangladesh ers hanner can mlynedd!) a phopeth ffiaidd arall ddaeth yn sgil y gwres llethol, teithiom i bentref Ranguna tua 50 milltir o ddinas Chittagong i agor menter newydd BanglaCymru. Problem ddybryd llawer o bentrefi yw nad oes unrhyw ddarpariaeth feddygol i’w trigolion, ac oherwydd cysylltiadau Dr Jishu â’r pentref hwn aethpwyd ati i agor meddygfa newydd gan gyflogi meddyg a chynorthwywr am gyfnod arbrofol o 6 mis. O fewn ychydig funudau’n dilyn y seremoni agoriadol daeth nifer helaeth o gleifion i gael eu trin, felly mae’r fenter yn argoeli’n dda.

Picture of BanglaCymru Patients

Staff Canolfan Iechyd BanglaCymru Ranguna a Dr Jishu a’i staff yn ein prif ganolfan yn Chittagong.

Yn y cyfamser, mae prif Ganolfan Gofal Iechyd BanglaCymru, Chittagong yn mynd o nerth i nerth ac wedi trin dros 850 o gleifion. Yn ystod y cyfnodau hirfaith y bues yno yn rhannu profiadau gyda’n cydlynydd meddygol, Dr Jishu, daeth ugeiniau o gleifion i’n gweld gyda’u hamrywiol anhwylderau a’r meddyg yn rhoi sylw tywysogaidd i bob un ohonynt. Ambell dro deuai rhywun heibio mewn argyfwng meddygol dybryd gan achosi anhrefn dramatig ym mysg y cleifion yn y dderbynfa ond rhaid oedd rhoi blaenoriaeth i’r dioddefwyr annisgwyl hyn. Ni allaf ddychmygu canolfan feddygol fwy delfrydol ei chyfleusterau na’r un sydd ganddom yn ardal dlawd, chwimwth, amryliw Halishohar i drin cleifion ac ymateb i achosion brys fel hyn. Rhoed ambell un i orwedd ar wely yn ein ward fechan a’n nyrs newydd, To Iyng yn eu hymgeleddu â gofal a chydymdeimlad. Mae’r apwyntiad hwn wedi bod yn un llwyddiannus tu hwnt. Mae ein cynorthwywr newydd, Ching hefyd yn hanu o lwyth Llwybrau’r Bryniau ( Hill Tracks) gerllaw Chittagong a’r ddau’n ymroi i’w gwaith gyda brwdfrydedd ac ag agwedd broffesiynol. Un rhithyn negyddol yw’r awr o daith a gymer o ganol y ddinas i ganolfan BanglaCymru ar hyd priffordd wyllt ac enbydus Chittagong i’r dociau. Mae pob tro yn y ffordd yn agor golygfa newydd o weledigaeth uffern a phob hoedl arni ym mharthau difancoll! Ni all neb ddychmygu’r profiad oni bai eu bod yno; ac yn cadw heb lesmeirio.

Yn ystod f’ymweliad bu tîm meddygol BanglaCymru mewn sawl ardal gyfagos yn cynnal sesiynau byr o lawdriniaethau, sef prif genhadaeth yr elusen. Perfformiwyd y rhan fwyaf ohonynt yn Chittagong ei hun. Yn y theatrau llawdriniaeth gwyliais lawer o wynebau erchyll plant ac oedolion o bob oed yn cael eu datgymalu a’u creu’n wynebau o’r newydd. Un o’r profiadau amheuthun a gefais oedd cael dod yn ffrindiau mawr â Nasifa, merch fach 11 mis oed ddaeth am ei hail lawdriniaeth, y tro hwn ar ei thaflod. Rhyfeddais wrth sylwi ar ganlyniad llawdriniaeth Dr Jishu ar wefus y fechan hon ddeufis yn gynharach i gau’r hollt enbyd oedd ganddi. Erbyn hyn nid oes unrhyw arlliw o driniaeth ar ei gwefus, na chraith nac unrhyw amherffeithrwydd ac erbyn heddiw’n beth ddelaf erioed.

Picture of BanglaCymru Patients

Nasifa cyn ei llawdriniaeth gyntaf a phan ddychwelodd i gael triniaeth i gau’r hollt yn ei thaflod.

Ond, diwrnod mwyaf ingol oedd y diwrnod pan ddaeth rhieni Ratul â’r bychan 4 mis oed am ei lawdriniaeth. Roedd Dr Jishu wedi bod yn gofalu amdano ers ei eni, wedi bod yn cynghori’r rhieni ac wedi addo iddynt y bydda’n rhoi cynnig ar greu wyneb newydd iddo pan ddeuai’r amser. Welais i erioed rieni oedd wedi gwirioni cymaint ar eu hunig anedig. Roedd y tad yn enwedig wedi dotio arno ac yn ei gofleidio a’i fwytho’n ddi-baid. Ar y diwrnod mawr sylweddolais faint o straen oedd ar Dr Jishu. Daeth amheuaeth fawr i’w ran. Fyddai’n bosib creu wyneb newydd i Ratul? Oedd cyflwr y plentyn yn rhy eithafol i wneud unrhyw beth? Newidiodd ei feddwl fwy nag unwaith gan ymgynghori â’r rhieni oedd hefyd mewn gwewyr a’r tad yn ei ddagrau ar f’ysgwyddau. Mentrodd Dr Jishu! Gyda llwyddiant Ratul (gweler isod) daeth ein cyfanrif llawdriniaethau yn ystod fy nghyfnod i 23 sy’n rhoi cyfanswm o 792 ers dechrau’r elusen.

Picture of BanglaCymru Patients

Rhan 3

Llawenydd arbennig yw cael rhoi adroddiad cadarnhaol tu hwnt i chi ar waith yr elusen ers f’adroddiad diwethaf. Un o’r penderfyniadau a wnaethom yn ystod yr haf oedd ychwanegu at staff ein canolfan yn Chittagong. Oherwydd agwedd geidwadol merched y wlad at faterion y corff penderfynwyd cyflogi meddyges i weithio tri diwrnod yr wythnos. Yn ychwanegol i hynny, gyda nawdd Siroptomists Pontypridd rydym wedi cyflogi gweithwraig fel ymwelydd iechyd. Mae’r bartneriaeth rhwng y ddwy’n effeithlon iawn a’r nifer o ferched yn ymweld â’r ganolfan wedi cynyddu. Ar wahân i hynny, mae’r ymwelydd iechyd yn ymweld ag oddeutu deg o gartrefi’r diwrnod yn gwirio iechyd ac addysgu’r brodorion am faterion cadw’n iach. Braf hefyd yw cael dweud fod ein meddygfa ym mhentref Rangunia yn brysur a chleifion lleol yn gwerthfawrogi’r gwasanaeth.

Yn ystod y misoedd diwethaf bu cryn brysurdeb parthed prif genhadaeth BanglaCymru, sef rhoi llawdriniaeth i gleifion tlawd sy’n dioddef o wefus/daflod hollt a llosgiadau. Perfformiwyd sawl llawdriniaeth yn Chittagong ei hun, rhai yn Varanasi a dau wersyll sylweddol yn rhanbarth deheuol Bangladesh yn agos i’r ffin â Myanmar (Burma). Yma mewn tref glan môr boblogaidd mae canolfan UNHCR, sef canolfan y Cenhedloedd Unedig sy’n gofalu am ffoaduriaid. Ers blynyddoedd maith mae’r gorthrwm a ddioddefodd pobl Myanmar yn ingol, yn cynnwys anghyfiawnderau personol a chymdeithasol, llafur gorfodol ac artaith. Fel canlyniad i hyn mae llawer ohonynt yn mentro dros y ffin i Fangladesh, ac er yn rhydd o’r darostyngiad maent yn dod yn bersonau heb unrhyw ddinasyddiaeth, yn ddifrifol dlawd a diobaith ac yn llwyr ddibynnol ar ganolfan yr UNHCR. Nepell o’r ganolfan hon y mae’r ysbyty lle y cynhaliwyd ein gwersyll hollt diweddaraf. Un o’r cleifion cyntaf a ddaeth i gael ei drin oedd Nurislam; bachgen ifanc oedd wedi ffoi o Fyanmar. Pa fath o einioes a dyheadau oedd ganddo tybed fel ffoadur tlawd a’i hollt yn falltod ar ei wyneb? Daeth BanglaCymru i’r adwy a chreu wyneb newydd iddo fel y gall fynd i’r afael â gweddill ei fywyd gyda chryn dipyn mwy o hunan hyder.

pictures of patients

Y feddyges a’r ymwelydd iechyd.      Nurislam cyn ei lawdriniaeth      Nurislam ar ôl ei lawdriniaeth

Yn yr adroddiad blynyddol yr anfonais atoch bedwar mis yn ôl soniais ein bod wedi cyflawni 812 o lawdriniaethau ers sefydlu BanglaCymru. Erbyn hyn mae’r cyfanswm wedi cyrraedd 900 union! Diolch o waelod calon i chi am eich cefnogaeth a’ch caredigrwydd.